Expliciet vergelijken of een beeld benoemen
“De gang is als een doolhof” noemt de vergelijking. “De gang is een doolhof” gebruikt doolhof als metafoor wanneer het geen echt doolhof is. Vraag welke eigenschap wordt overgedragen, bijvoorbeeld onoverzichtelijkheid. Zonder zo’n overeenkomst blijft het beeld willekeurig.
Onderscheid beeldspraak van letterlijke vergelijking
“Mijn tas is even zwaar als die van jou” kan volledig letterlijk zijn. Een beeldende vergelijking koppelt verschillende zaken om een eigenschap te laten voelen. Meng niet te veel beelden in één zin: een plan dat tegelijk ontspoort, zinkt en verdampt kan onbedoeld komisch worden.
Voorbeelden met uitleg
- Zijn uitleg is een kompas.
Metafoor: de uitleg geeft richting. - Zijn uitleg werkt als een kompas.
De vergelijking wordt expliciet gemaakt. - Deze fles is groter dan die fles.
Een gewone letterlijke vergelijking, geen noodzakelijk beeld.
Probeer het zelf
- Maak van “De stad is als een bijenkorf” een metafoor.
- Welke eigenschap draagt “een kompas” over op uitleg?
- Waarom is niet iedere als-zin een stijlfiguur?
Bekijk de antwoorden en uitleg
- De stad is een bijenkorf. Het beeld van drukte blijft impliciet aanwezig.
- Richting of houvast, niet bijvoorbeeld automatisch materiaal of gewicht.
- Als kan ook voorwaarden of letterlijke vergelijkingen inleiden. De functie van het beeld moet uit de context blijken.