Talenkoning · Stijl en woordvorming

Onomatopee: klanknabootsing in woorden

Een onomatopee is een klanknabootsing: een woord of uitroep die een geluid oproept. Denk aan tik, plons of miauw. Talen kunnen hetzelfde geluid verschillend weergeven. De geschreven vorm is dus geen exacte geluidsopname.

Onomatopee: klanknabootsing in woorden

Geluid als onderdeel van de tekst

Een klanknabootsing kan een handeling direct hoorbaar maken: plons, de steen verdween in het water. Ook een werkwoord kan geluid suggereren, zoals tikken of zoemen. Kijk naar de functie in de zin in plaats van alleen naar de aanwezigheid van opvallende letters.

Doseer voor het bedoelde effect

In een strip of kinderverhaal kan een reeks geluiden passen. In een zakelijke uitleg kan dezelfde reeks afleiden. Kies één geluid dat iets toevoegt aan de scène. Herhaling, lengte en leestekens beïnvloeden hoe de lezer het geluid ervaart, maar maken de betekenis niet voor iedereen identiek.

Voorbeelden met uitleg

  • Tik, tik, tik tegen het raam.
    Korte herhaling suggereert afzonderlijke tikken.
  • Plons.
    Roept een inslag in water op.
  • De motor zoemde zacht.
    Het werkwoord draagt een klanknabootsend element.

Probeer het zelf

  1. Voeg één geluid toe aan een scène met een vallende druppel.
  2. Is miauw in iedere taal de gebruikelijke schrijfwijze?
  3. Wanneer laat je een klanknabootsing beter weg?
Bekijk de antwoorden en uitleg
  1. Bijvoorbeeld: tik, een druppel viel op het metalen deksel.
  2. Nee. Talen schrijven dierengeluiden en andere klanken verschillend.
  3. Wanneer zij geen informatie of passend stijleffect toevoegt en de tekst onnodig druk maakt.

Ontdek ook