Talenkoning · Stijl en woordvorming

Litotes: iets benadrukken door het tegendeel te ontkennen

Een litotes kan iets bevestigen of benadrukken door het tegendeel te ontkennen. “Niet onaardig” kan een voorzichtige of juist nadrukkelijke waardering zijn. De context bepaalt hoe sterk de uitspraak is; twee ontkenningen zijn niet automatisch een enthousiast compliment.

Litotes: iets benadrukken door het tegendeel te ontkennen

Let op wat wordt ontkend

In “Dat is geen slecht idee” ontken je slecht. Daarmee suggereer je dat het idee ten minste bruikbaar is. Hoe positief je het vindt, hangt af van toon en context. Een litotes kan bewust terughoudend klinken en toch een sterk effect hebben.

Gebruik directheid wanneer duidelijkheid nodig is

In feedback kan een omweg onzekerheid veroorzaken: is niet slecht nu goed of slechts voldoende? Benoem bij belangrijke beoordelingen liever concreet wat werkt en wat beter moet. Als stijlmiddel kan de omweg juist interessant zijn doordat de lezer de positieve betekenis zelf aanvult.

Voorbeelden met uitleg

  • Dat was geen kleine prestatie.
    Kan benadrukken dat de prestatie groot was.
  • Ik ben niet ongelukkig met deze keuze.
    Een terughoudende positieve waardering is mogelijk.
  • De deur is niet open.
    Niet automatisch litotes; dit kan eenvoudig een feitelijke ontkenning zijn.

Probeer het zelf

  1. Maak een litotes van “Dat was een grote opgave”.
  2. Waarom is “niet slecht” niet altijd hetzelfde als uitstekend?
  3. Wanneer kies je liever een directe formulering?
Bekijk de antwoorden en uitleg
  1. Dat was geen kleine opgave.
  2. De mate van waardering hangt af van context en toon.
  3. Wanneer de ontvanger precies moet weten hoe je een resultaat beoordeelt of welke actie nodig is.

Ontdek ook