Markeer de twee onderdelen
In “De schrijver volgt de lezer; de lezer volgt de schrijver” staan schrijver en lezer eerst in de ene en daarna in de andere volgorde. Niet iedere herhaling is dus een chiasme. Bij parallelle herhaling blijft de volgorde juist gelijk.
Laat de omkering iets betekenen
Een kruisstelling die alleen woorden omdraait kan kunstmatig klinken. Vraag of de tweede helft de eerste aanvult, omkeert of bevraagt. In een speech of korte reflectie kan dit een memorabel slot opleveren. Gebruik het niet in iedere zin: dan gaat de vorm de inhoud overheersen.
Voorbeelden met uitleg
- De schrijver volgt de lezer; de lezer volgt de schrijver.
A-B wordt B-A. - We zoeken woorden voor beelden en beelden voor woorden.
Woorden en beelden keren kruiselings terug. - We lezen samen en we leren samen.
Parallelle opbouw, maar geen duidelijke A-B/B-A-omkering.
Probeer het zelf
- Markeer A en B in “woorden voor beelden, beelden voor woorden”.
- Maak een kruisstelling met leren en vragen.
- Waarom is herhaling alleen onvoldoende?
Bekijk de antwoorden en uitleg
- A is woorden, B is beelden. De volgorde is A-B/B-A.
- Bijvoorbeeld: je leert door te vragen en je vraagt om te leren.
- De overeenkomst moet een herkenbare gekruiste ordening hebben, niet alleen dezelfde woorden bevatten.