Aanwijzingen, geen gokmachine
Uitgangen kunnen helpen: woorden op -ung en -heit zijn doorgaans vrouwelijk; verkleinwoorden op -chen zijn onzijdig. Maar een regel op basis van één laatste letter werkt niet voor alle woorden. Das Mädchen is grammaticaal onzijdig, ook al gaat het om een meisje.
Geslacht en naamval uit elkaar houden
Der Tisch kan in een andere zinsfunctie den Tisch of dem Tisch worden. Het woord verandert daarmee niet van geslacht. Die is bovendien het bepaalde lidwoord voor alle meervouden in de nominatief. Noteer daarom geslacht, getal en naamval als drie aparte vragen.
Voorbeelden met uitleg
- Der Tisch ist rund.
Mannelijk in de nominatief. - Die Zeitung liegt hier.
Vrouwelijk; -ung is een nuttige aanwijzing. - Das Mädchen liest.
Onzijdig door de woordvorming met -chen. - Die Tische sind rund.
Meervoud met die, ook bij oorspronkelijk mannelijke woorden.
Probeer het zelf
- Welk lidwoord hoort in de nominatief bij Zeitung?
- Wordt Tisch vrouwelijk wanneer het meervoud die Tische is?
- Hoe noteer je boek als nieuw leerwoord?
- Waarom is “mannelijke persoon dus altijd der” geen sluitende regel?
Bekijk de antwoorden en uitleg
- Die Zeitung.
- Nee. Die is hier een meervoudsvorm, geen nieuw geslacht.
- Das Buch, die Bücher, plus een eigen voorbeeldzin.
- Grammaticaal geslacht en natuurlijke betekenis vallen niet altijd samen; das Mädchen is een duidelijk tegenvoorbeeld.