Een persoon noemen zonder de naam te herhalen
Persoonlijke voornaamwoorden zijn bijvoorbeeld ik, jij, hij, zij, wij, hem en ons. In “Lena komt binnen. Wij begroeten haar” verwijst haar naar Lena. Het woord noemt niet wat van Lena is, maar vertegenwoordigt de persoon zelf in de tweede zin.
Aangeven bij wie iets hoort
Bezittelijke voornaamwoorden staan in voorbeelden als mijn agenda, jouw fiets en onze afspraak. De relatie hoeft geen letterlijk eigendomsrecht te zijn. In “mijn buurman” bezit je de buurman niet; het woord geeft aan welke buurman je bedoelt. Bij een bezittelijk voornaamwoord hoort dus een naamwoord dat de relatie verder invult.
Eén vorm, twee toepassingen
Vergelijk: “De trainer helpt haar” en “De trainer pakt haar tas”. In de eerste zin is haar persoonlijk. In de tweede zin hoort haar bij tas en is het bezittelijk. Alleen een lijstje woordvormen leren is daarom onvoldoende. Bekijk wat de spreker met het woord aanwijst.
Bij ons helpt een vergelijkbare controle: “De fotograaf ziet ons” tegenover “Dat is ons portret”. Spreek beide zinnen uit en benoem eerst de bedoelde mensen of zaken. Controleer daarna het voornaamwoord. Zo voorkom je dat elk woord dat naar een persoon verwijst automatisch hetzelfde label krijgt.
Oefen met deze voorbeelden
- Benoem beide keren haar: “Haar broer belt haar”.
- Is ons in “De docent bespreekt ons voorstel” persoonlijk of bezittelijk?
Antwoorden met uitleg
- Het eerste Haar is bezittelijk en hoort bij broer. Het tweede haar is persoonlijk: zij wordt gebeld.
- Bezittelijk. Ons hoort bij voorstel; het geeft aan van wie het voorstel afkomstig is.