Oorzaak en waardering scheiden
Je kunt schrijven dat de planten groeien door de regen. Dat beschrijft een verband. Dankzij de regen suggereert bovendien dat de regen welkom is. Wie een neutraal verslag maakt, kan door kiezen. Wie iemand wil bedanken of een meevaller benoemt, heeft vaak meer aan dankzij.
Ironie vraagt om herkenbare context
Dankzij komt ook voor bij een ongunstig gevolg, bijvoorbeeld als iemand verwijtend zegt dat hij dankzij een ander te laat is. Dat is vaak ironisch bedoeld, maar de lezer hoort jouw toon niet. In een klacht of werkbericht is door meestal duidelijker: benoem het probleem zonder een spottende waardering. Schrijf niet allebei als automatische synoniemen.
Voorbeelden met uitleg
- Dankzij jouw uitleg begrijp ik de opdracht.
De uitleg heeft een welkom resultaat; de zin klinkt dankbaar. - Door de omleiding kwamen we later aan.
De zin noemt een oorzaak zonder ironie. - Dankzij jouw “snelle” antwoord miste ik de deadline.
De positieve vorm botst met het negatieve gevolg. Dat kan verwijtend overkomen.
Probeer het zelf
- Maak neutraal: Dankzij de storing konden we niet afrekenen.
- Kies voor een bedankkaart: Door/Dankzij jullie hulp was de verhuizing snel klaar.
- Is dankzij altijd onmogelijk bij een negatief gevolg?
Bekijk de antwoorden en uitleg
- Door de storing konden we niet afrekenen. Het ongunstige gevolg krijgt geen ironische verpakking.
- Dankzij benadrukt de waardering voor de hulp. Door is grammaticaal mogelijk, maar minder dankbaar.
- Nee. Het kan ironisch of vanuit een bijzonder perspectief gebruikt worden. De vraag is of de bedoelde waardering voor de lezer duidelijk is.