Welke relatie wordt gelegd?
“Het pad stond onder water. Daardoor koos de wandelgroep een andere route.” Daardoor wijst terug naar de situatie op het pad en introduceert het gevolg. Je begrijpt het verband pas echt als je beide kanten kunt benoemen: het water is de oorzaak van het kiezen van een andere route in deze tekst.
Een woord is een aanwijzing
Vergelijk “Het pad was droog. Toch kozen we een andere route”. Toch markeert dat de tweede mededeling niet overeenkomt met wat je op basis van de eerste zou verwachten. Het woord geeft geen reden voor de routekeuze; daarvoor is nog meer informatie nodig.
Ook zonder signaalwoord
“De batterij is leeg. Het lampje brandt niet meer.” De lezer kan een oorzakelijk verband leggen zonder dat daarom of doordat erbij staat. Controleer of de context die lezing ondersteunt. Twee gebeurtenissen die na elkaar genoemd worden, vormen niet altijd automatisch oorzaak en gevolg.
Bij opsommingen en voorbeelden stel je weer een andere vraag: voegt de schrijver een nieuw punt toe of maakt hij een algemene uitspraak concreet? Noteer eerst de relatie in gewone woorden. Pas daarna geef je het schoollabel. Zo voorkom je dat een geleerd lijstje je van de werkelijke inhoud afleidt.
Oefen met deze voorbeelden
- Welk verband zie je in “De kar is zwaar. Daarom duwen we samen”?
- Bewijst toch in het droge-padvoorbeeld waarom de groep een omweg neemt?
Antwoorden met uitleg
- Oorzaak of reden en gevolg: het gewicht is hier de reden om samen te duwen.
- Nee. Het markeert een onverwachte tegenstelling; de concrete reden is nog niet gegeven.