Let op de doorgang van de lucht
Bij een klinker zoals aa krijgt de lucht in de mond relatief vrije doorgang. Je tong en lippen bepalen wel hoe de klank klinkt. Bij medeklinkers ontstaat ergens een afsluiting of vernauwing. Voor p sluiten de lippen kort; bij s stroomt de lucht door een nauwe opening. Dat zijn verschillende manieren om een medeklinker te maken.
Rekbaar is geen voldoende test
Een aa kun je aanhouden, maar een s of m ook. Daarom klopt het niet om alle rekbare klanken klinkers te noemen. Bij m zijn de lippen gesloten en gaat de lucht door de neus. Vergelijk steeds hoe de klank gevormd wordt in plaats van alleen te letten op de duur.
Onderzoek een klein rijtje
Zeg rustig aa, p en s. Beschrijf wat je lippen doen en of de mond ergens wordt afgesloten. Je hoeft daarbij geen kracht te zetten of je adem lang vast te houden. Kijk daarna pas naar woorden waarin die klanken voorkomen. Door eerst te voelen en te luisteren wordt duidelijk waarom een indeling van spraakklanken iets anders is dan letters uit het alfabet opzeggen.
Oefen met deze voorbeelden
- Maakt het kunnen aanhouden van s deze klank tot een klinker?
- Wat gebeurt er met de lippen aan het begin van een p?
Antwoorden met uitleg
- Nee. De luchtstroom wordt vernauwd; ook sommige medeklinkers kun je lang laten klinken.
- Ze sluiten kort en gaan vervolgens open om de lucht vrij te laten.