Een verdiende tegenvaller suggereren
Boontje komt om zijn loontje betekent dat iemand een nadelig gevolg krijgt dat als verdiend wordt gezien. De formulering bevat dus al een oordeel over rechtvaardigheid. De lezer moet apart nagaan of dat oordeel door de gebeurtenissen wordt ondersteund.
Het gevolg van wat je doet
Wie zaait, zal oogsten verbindt inspanning of handelen met latere resultaten. Het kan positief of waarschuwend worden gebruikt, afhankelijk van wat er gezaaid wordt. Het beeld is breder dan uitsluitend straf na slecht gedrag.
Rekening houden met een reactie
Wie de bal kaatst, kan hem terug verwachten waarschuwt dat een aanval, plagerij of scherpe opmerking een reactie kan uitlokken. Het maakt niet iedere tegenreactie passend of evenredig. Vraag bij een tekst of de spreker een reactie voorspelt of haar ook goedkeurt; die twee zaken zijn niet gelijk. De betekenis van het spreekwoord vervangt geen beoordeling van wat er werkelijk gebeurt.
Oefen met deze voorbeelden
- Welke uitdrukking bevat het duidelijkste oordeel dat een tegenvaller verdiend is?
- Betekent een te verwachten reactie dat iedere reactie gerechtvaardigd is?
Antwoorden met uitleg
- Boontje komt om zijn loontje.
- Nee. Voorspellen dat iemand reageert is iets anders dan de inhoud of zwaarte van die reactie goedkeuren.