Twee verschillende maten
De vertelde tijd is de tijd die binnen de beschreven gebeurtenissen verstrijkt. De verteltijd betreft de tijd die het vertellen of lezen kost; bij tekstanalyse gebruik je ook tekstlengte als maat. “Die winter repareerde ze iedere zaterdag een fiets” kan maanden bestrijken, terwijl je de zin in enkele seconden leest.
Een klein moment kan veel ruimte krijgen
Een schrijver kan uitgebreid beschrijven hoe iemand een envelop opent: de trillende vingers, het scheurende papier, een eerste blik. In de verhaalwereld verstrijken misschien maar enkele seconden. De uitwerking vertraagt het tempo en kan de aandacht op dat moment richten. Het aantal gebeurtenissen alleen zegt dus niet hoe snel de tekst aanvoelt.
Benoem je meeteenheid
Zeg bijvoorbeeld dat drie pagina’s één middag beslaan. Een precies aantal leesminuten verschilt per lezer en leeswijze. Kijk daarom vooral naar de verhouding en naar veranderingen binnen dezelfde tekst. Verwissel duur niet met volgorde: een verhaal kan chronologisch verteld zijn en toch sterk versnellen of vertragen. Vraag wat de schrijver ruim uitwerkt en wat in een enkele zin wordt overgeslagen.
Oefen met deze voorbeelden
- Welke tijd beschrijft “het verhaal beslaat twee zomers”?
- Is een terugblik nodig om een gebeurtenis vertraagd te vertellen?
Antwoorden met uitleg
- De vertelde tijd: de duur binnen de weergegeven geschiedenis.
- Nee. Je kunt een moment uitvoerig beschrijven terwijl de gebeurtenissen gewoon in tijdsvolgorde worden verteld.