Lees dit eigen rijmvoorbeeld
De maan schuift langzaam langs het raam.
Ik teken in het stof jouw naam.
Een fietser rijdt nog door de straat.
Ik hoor een klok die twaalf keer slaat.
Geef elke nieuwe eindklank een letter
Raam krijgt a. Naam rijmt erop en krijgt dus ook a. Straat klinkt anders en krijgt b; slaat hoort bij dezelfde rijmklank en krijgt ook b. Het schema is aabb: gepaard rijm. Bij abab spreken we van gekruist rijm; bij abba van omarmend rijm. De letters benoemen klankgroepen, niet de eerste letters van de woorden.
Controleer wat je vergelijkt
Een rijmschema gaat hier over de woorden aan het einde van versregels. Rijm midden in een regel kan ook voorkomen, maar krijgt in deze eenvoudige notatie geen eigen eindletter. Lees de woorden hardop wanneer spelling je afleidt. Een schema zegt bovendien nog niets over de kwaliteit of betekenis van het gedicht. Na het herkennen kun je vragen welk effect de herhaling heeft: bijvoorbeeld een duidelijke afsluiting of een verwachting die de volgende regel inlost.
Oefen met deze voorbeelden
- Welk schema hebben de eindwoorden licht, gaan, staan, dicht?
- Waarom krijgt naam in het oefengedicht niet de letter n?
Antwoorden met uitleg
- Abba: licht en dicht delen de eerste rijmklank; gaan en staan de tweede.
- De letter geeft de klankgroep aan. Naam rijmt op het eerdere raam en krijgt daarom dezelfde schemaletter a.